Amerika'nın Fatihi: Hernan Cortes

 

Hernan Cortes, İspanya'nın güneybatısında Medellin ailesinin çocuğu olarak 1485 yılında doğdu. Her ne kadar soylu ailelere mensup olsalar da ülke üzerinde yönetim sahibi olan elit tabakanın üyelerinden değillerdi. Biyografisini yazan ve aynı zamanda arkadaşı olan Francisco López de Gómara tarafından hastalıklı, zayıf bir çocuk olarak tanımlanan Cortés, 14 yaşında iken Salamanca Üniversitesi’ne kayıt oldu. Burada hukuk alanında öğrenim gördü. Daha sonra eğitiminden sıkılınca okulu bırakarak doğduğu kasabaya geri döndü.

O dönemde Hispaniola (Haiti) valisi ve akrabaları olan Nicolás de Cáceres tarafından, Amerika kıtasına yapacağı yolculuk ayarlandı. Bu seyahatin ilk ayağı olan Hispaniola’ya varmak üzere, 1504 yılında yola çıktı. Aynı yıl içerisinde Santo Domingo’ya ayak bastı. Hispaniola’nın başkenti olan bu bölgede kendisine bir yer edinerek çiftlikler kurdu. 1506 yılında, Küba’ya yapılan fetihte gösterdiği başarılar sonucunda, kendisine ait topraklar genişletildi ve kölelerinin sayısı arttı.

1511 yılında, henüz 26 yaşındayken Küba valisinin sekreteri konumuna yükseldi. 1518'de, Yeni Dünya’daki zenginliklerin ve fetihlerin getireceği ünün peşine düşerek Meksika Körfezi civarına yapılan bir keşif gezisine önderlik etmek üzere Küba’dan ayrıldı. 1519 yılında, üçyüz adam, birkaç top ve 13 attan oluşan bir kuvvetle birlikte, Maya toprakları içinde yer alan Yucatan’a ayak bastı. Burada bulduğu ve yerliler tarafından uzun süre esir tutulduğu için onların dillerini bilen Fransisken keşişi Geronimo de Aguilar tarafından rehberlik edilerek adanın içlerine kadar gitti.

Yerel kuvvetlerle giriştiği bir mücadele sonucunda, yirmi kadar genç kızı ele geçiren Cortes, bunlar arasından Maya-Aztek dillerini konuşan ve kendi dilini de bilen La Malinche ile evlendi. Karısı olan Malicnhe, aynı zamanda tercümanı oldu, onun sayesinde Aztek İmparatorluğu’nun zenginliklerinden haberdar oldu.

1919 yılında, Veracruz’u ele geçirdi. Artık doğrudan İspanya kralına bağlıydı. Adamları geri dönmeye cesaret edemesinler diye gemilerini yaktırdı. Kendi ufak milis gücünü, Aztek’lerden nefret eden yerel kabilelerin katılımları ile büyük bir orduya çevirdi. Bölgedeki en büyük ikinci şehir olan Cholula’yı ele geçirerek halkın tamamını katletti ve şehrin yakılması emrini verdi.

8 Kasım 1519 tarihinde Tenochtitlan’a (Aztek İmparatorluğunun başkenti ) ulaşan Cortes'in ordusu, Kral II. Moctezuma tarafından iyi bir şekilde karşılandı. Bu yeni gelenlere karşı ne yapacağını bilemeyen kral, güçlerini ve zayıflıklarını öğrenmek adına onları şehirde misafir etti.

Fakat kısa bir süre barışçıl bir şekilde oyalansa da, Cortes kanlı bir savaş başlatmakta gecikmedi. 1520 yılında Moctezuma öldü, 1521 yılında ise Cuauhtémoc, son Aztek hükümdarı ele geçirildi. Böylece tarihin bu büyük imparatorluğu tarih sahnesinden silindi.

Meksika işgali serisinin bir parçası olan 18. yüzyıla ait bu yağlı boya, Hernan Cortes’in Aztek İmparatorluğu’nun başkentinin kapısında hazır beklediğini gösteriyor.

Aztek yerlileri ateşli silahlar ve atlarla topraklarını işgale gelen beyaz İspanyollar karşısında büyük bir şok yaşamışlardır. İlk defa ateşli silah görmüşler öyle ki İspanyol askerlerden birinin kafası kesilene kadar beyaz adamların ölümsüz olduğuna bile inanmışlardır. Ayrıca böyle büyük bir imparatorluğun ufak bir ordu tarafından yıkılmasını kolaylaştıran şeylerden birisi de Avrupa'dan gelen virüslerdir. Binlerce yerli veba salgını nedeniyle hayatını kaybetmiştir.
Yerli halkı katletmesiyle akıllara kazınan Hernan Cortes, 5 milyondan fazla nüfusa sahip Aztek imparatorluğunu işgal etmiştir. Cortes, kıtanın İspanyollar ve Avrupa devletleri tarafından sömürgeleştirilmesine zemin hazırlamıştır.

Altın ve değerli mücevherler için dünyadaki en büyük soykırımlardan birini yapan Cortes, o dönem Azteklerin başkenti olan Tenochtitlan'ı (o günün şartları içinde 200.000 nüfusu ile İstanbul ve Paris'den sonra en büyük 3. şehir olarak bilinir) yerle bir etmiştir.

İspanyollar tarafından kullanılan arkebüz, aynı zamanda hackbut olarak da adlandırılıyor ve 198 metreden daha az atış menziline sahip eski bir silahtı. Bir tanığın yazdığına göre, taş taş üstünde kalmamıştı. Tarafların can kayıplarında hem gerçek rakamlar hem de orantısızlık açısından insan hayatının kaybı sarsıcıydı. Çünkü kuşatma sırasında 100.000 Aztek’in yitirilmesine karşılık 100 İspanyol hayatını kaybetti.

Belki de tarihin en nefret edilen kişisi Cortés; Amerika’nın ilk fatihi, Aztek imparatorluğunu üzerinde taş kalmamacasına yıkan adam, yağmacı ve Meksika’dan Orta Amerika’ya halkları köleleştiren hükümran, oportünist din taşıyıcısı, Castilla dilini ve kılıcını egemen yapan, büyük soykırımcı, katil ve komplocu, İspanya’nın Sevilla şehrinde 1547 yılında 62 yaşındayken öldü. Kıta Amerikası’nda İspanya adına yaptığı onlarca yıllık fetih hareketi, bencilliğini gölgede bırakacak; acımasızlığı ve kurnazlığıyla Amerika’yı dönüştüren bu adamın ardından onuruna birkaç çan çalınacaktı.

Yorumlar

Daha yeni Daha eski