Papaz Damien: Dışlanmışların Azizi

 

Papaz Damien  veya doğum adı ile Jozef De Veuster (1840-1889), Belçikalı bir Roma Katolik rahibi ve misyonerdi. Peder Damien, 1873'ten 1889 yılındaki ölümüne kadar Hawaii Krallığı'na bağlı Moloka'i adasının Kalaupapa bölgesinde yer alan cüzzam kolonisinde görev alması ile tanınmıştır.

Bu süre zarfında Hawaii halkına Katolik inancını öğreten Peder Damien, ayrıca cüzzamlı hastalara bakmış ve bölgede ev, okul, yol, hastane ve kiliseler inşa edilmesinde topluluğa liderlik etmiştir. Papaz ayrıca bölge sakinlerinin cüzzam yaralarına pansuman uygulamış, bir su rezervuarı inşa etmiş, mezar kazmış, piposunu paylaşmış ve halkla beraber elleri ile poi(Polinezya Yemekleri) yiyerek, hem tıbbi hem de duygusal destek sağlamıştır.

Papaz Damien'i daha iyi anlayabilmek için cüzzam hakkında birkaç satır yazacağım.

24 yaşındaki cüzzamlı bir hasta.

Kelime anlamı olarak cildi pullu yapan bir hastalık bilinen Cüzzam veya lepra, Hansen basili (Mycobacterium leprae) adı verilen bir mikroorganizmanın yol açtığı, çevresel sinir sistemi ve deri başta olmak üzere birçok sistem ve organı etkileyebilen, bulaşıcı bir hastalıktır. Ancak bulaşma ihtimali yok denecek kadar azdır, bu nedenle uzun yıllar bulaşıcı bir hastalık olarak kabul edilmemiş ancak halk arasında en az veba kadar bulaşmasından korkulan bir hastalık olmuştur. İnsandan insana bulaştığı düşüncesi temelde bir varsayımdır, zira henüz nasıl bulaştığı kanıtlanamamıştır. Hastalık eski dönemlerde miskin hastalığı olarak da adlandırılmıştır.

Doğada sadece insan vücudunda bulunabilen Hansen basilinin yapay ortamlarda kültürlenebilmesi mümkün olmamıştır. Basil, insan dışında yalnızca Güney Amerika'da yaşayan Armadillo ve bazı fare türlerinde hastalığa yol açabilmektedir. Hastalık etkeni bakteri vücuda girdikten sonra belirtilerin ortaya çıkması, bağışıklık sisteminin direncine göre 2 ile 20 yıl arası zaman alabilmektedir.

Armadillo

Cüzzamın bulaşma kaynağı sadece insandır. Basil hasta vücudundan dışarıya çeşitli yara salgıları ve özellikle burun salgısı ile çıkar ve etrafa yayılır. İnsanlar arasındaki bulaşmanın nasıl olduğu kesin olarak bilinmemekle beraber bunun daha çok sıkı temasla olduğu ve bu temasın uzun süre devamının gerekli bulunduğu düşünülmektedir. Çocuklara anne sütü ile geçebilmektedir. 

Günümüzde cüzzam korkulacak bir hastalık olmaktan çıkmıştır. Tanı koyulduğunda tedavisi kesin olarak yapılabilmektedir. Cüzzam, ihbarı zorunlu bir hastalık olup, tedavi devlet eliyle ve ücret alınmadan yapılmaktadır. Cüzzamın tıbbi tedavisi kadar cerrahi tedavisi, fizik ve psikiyatrik tedavisi de çok önemlidir.

St. Gile Cüzzam Hastanesi, Norwich, 1249

İnsanın dış görüntüsünde oluşturduğu tahribat nedeniyle tarih boyunca cüzzam ilahi bir ceza olarak da algılandı ve cüzzamlılar toplumdan dışlandı. Özellikle Ortaçağ’da dünyanın her yerinde cüzzamın bulaşıcı olduğu düşünülerek hastalar belirli bölgelerde karantina altına alındı. Özellikle Avrupa’da yaygın olan cüzzam adaları ya da köylerine, hastalığa yakalananlar götürülüyor ve orada bırakılıyordu. Yunanistan’daki Sakız Adası da bu adalardan biriydi. Avrupa’da son kalan cüzzam kolonisi Romanya’daki Tekeli köyü. Hâlen 10 kadar sakini bulunan köydeki cüzzamlıların hastalığı ileri seviyede olduğu için tedavi edilemiyor.

Hawai’deki Molokai Adası’nda bulunan Kalaupapa köyü, dünya üzerinde var olan son iki koloniden biri olarak sayılıyor. Son yüzyılda 8 binden fazla hastanın sürgün edildiği Kalaupapa’da ise 73 ila 92 yaşları arasında 9 cüzzamlı yaşıyor. İşte tam bu adada da cüzzam kolonisinde geçirdiği 11 yıldan sonra Peder Damien cüzzama yakalanmıştır. Hastalığına rağmen çalışmalarına devam etmiş rahip, 15 Nisan 1889'da hastalık dolayısıyla hayatını kaybetmiştir.

Ölümünden kısa bir süre önce Papaz Damien

Peder Damien, "hayırseverlik şehidi" olarak tanımlanmıştır. Katolik Kilisesi'nde Papa XVI. Benedictus tarafından 11 Ekim 2009'da azizlik mertebesine yükseltilmiştir. Anglikan cemaatinde ve diğer Hristiyan mezheplerinde de Damien, cüzzamlı ve dışlanmış kişilerin ruhani koruyucusu olarak kabul edilir. Peder Damien'in öldüğü gün olan 15 Nisan, Hawaii'de "Father Damien Day" adlı küçük bir eyalet tatilidir. Peder Damien, Honolulu ve Hawaii Piskoposluğu'nun koruyucu azizidir.


Yorumlar

Daha yeni Daha eski